hepimizin endişeli olduğu zamanlar olmuştur… herhangi bir konuda. günümüz koşullarında endişeli olma durumu hiç birimize uzak değil. anksiyete bozukluğu ya da kaygı bozukluğu kişinin işlevselliğini olumsuz yönde etkileyen çeşitli korku, kaygı veya endişelere verilen genel kapsamlı bir ad. anksiyete bozukluğu olan kişilerde “sürekli, aşırı ve durumla uygun olmayan bir endişe durumu” söz konusu. aşırı endişe, kişinin günlük yaşamını olumsuz yönde etkiliyor ve hatta
olağan yaşam etkinliklerini sürdürmesini engelliyor. bu kişiler, her durumda olası en kötü sonucu düşünüyorlar. herşeyin kendi denetimlerinin dışında olduğunu, iyi bir olasılık ya da geriye dönüşün mümkün olmadığına inanıyorlar. bu genel açıklamanın daha detaylısını psikiyatri derneği sitesindeki yaygın anksiyete bozukluğu sayfasından okuyabilirsiniz.
çevrenizde anksiyete sorunu yaşayan bir tanıdığınız veya arkadaşınız varsa aşağıdaki öneriler işinize yarayabilir. çünkü çoğunlukla aşırı endişeli dostlarımıza yardımcı olmak adına yaptığımız bazı hareketler onları daha da zor duruma sokmaktan başka bir işe yaramıyor. önem verdiğiniz birini anksiyeteyle başa çıkmaya çalışırken seyretmek çok zor tabi ki; özellikle kendilerini çaresiz hissederken görmek. ancak, konuyla ilgili biraz daha farkındalık içinde olursak, yardımcı olabileceğimiz bazı noktalar var; ve “endişe etme” demek kesinlikle bunlardan biri değil.
ben psikolog değilim ve burada psikolog gibi davranıp da uzun boylu önerilerde bulunmayacağım elbette. sadece psikolog arkadaşlarımla yaptığım sohbetler ve kendi edindiğim bazı tecrübeler sonrasında bir kaç noktada anksiyete seviyesini azaltıcı destek verilebileceğini öğrendim. onları aktarmak istiyorum;
- daha fazla bilgi
anksiyete sorunu yaşayan birine yardım ederken ilk yapmanız gereken şey ne tür bir anksiyete olduğu ve özellikle o kişi için ne ifade ettiğini öğrenmek. olabildiği kadar açık bir iletişim kurmak gerekiyor ama bu konuda o kişinin yaşadıklarıyla ilgili bilgi sahibi olmak da gerekiyor. ne kadar bilirseniz o kadar destek verebilme şansınız olur.
- dinleyin
bazen insanların neden bazı konularda endişe duyduğunu anlamak zor olabilir. o yüzden, sormayı ve özellikle dinlemeyi bilmek lazım. dinlediğinizden emin olmalısınız. anksiyetesi olan bir çok insan için düşünceler (kendilerini neyin rahatsız ettiğini biliyor olsalar da) çok kalabalık ve karmaşık olabilir. o yüzden, onları iyi dinleyin; bu, rahat hissetmelerini ve düşüncelerini düzene koymalarını sağlıyor.
- sabırlı olun
anksiyetesi olan bir çok insan hemen sonuca atlamaya meyillidir ve bazen bu sonuçlar, insanların onlara çok kızdıkları ve onlar yüzünden mutsuz oldukları gibi alakasız ve olumsuz olabilir. bu hislerle hayal kırıklığına uğramamaları ve rahatsız olmamaları için kriz süresince sakin olmak gerekiyor ki bir sonraki endişe krizinde işe yarar bir destek verebilesiniz.
- önemsizleştirmeyin
birinin anksiyetesini onaylamak iyi bir fikir değil; hatta anksiyetesi artmış birine “hadi canım, sen üstesinden gelirsin” veya “bırak artık endişelenmeyi” demek hiç iyi bir fikir değil. çünkü anksiyetede mantık aramanız doğru değil. üzgün olduğunuz bir anda başkalarının sizinle empati yapmasını arzu etmeniz gibi bir durum bu. anskiyete sorunu çeken insanların büyük çoğunluğu korkularının ve endişelerinin yersiz olduğunu bilirler, ama bunu onlara tekrar tekrar söylemenize ihtiyaçları yoktur. onun yerine sadece onları dinleyin ve durumun kendi kendine geçmesini sağlayın.
- onlara eşlik edin
oxford üniversitesi’nde yapılan bir araştırmaya göre arkadaş çevresi geniş olan insanların acı eşiği yüksek oluyormuş; ve anksiyetede de aynı şey geçerliymiş. Kişinin, arkadaşlarıyla ve sevdikleriyle takılması endorfin seviyesini yükseltiyormuş –ki bu da anksiyete sorunu olan birini endişelerinden uzaklaştırırken aynı zamanda mutlu da ediyormuş. eğer bir arkadaşınızın anksiyete sorunu varsa, ona sizinle ya da arkadaşlarla toplanıp bir şeyler yapmak isteyip istemediklerini sorun. beraber geçireceğiniz eğlenceli vakit endişe seviyesini düşürecektir.
- onları çok zorlamayın
anksiyetenin yarattığı en büyük sorunlardan biri insanı kesinlikle takatsiz bırakması. eğer tanıdığınız birinin anksiyete sorunu varsa, muhtemelen zihinsel ve fiziksel olarak çok fazla gergindir -ki anksiyetesi olan kişiyi kesinlikle çok yorar. anksiyetesi olan arkadaşınızı rahatlatmak için aktivite üstüne aktivite yapmaya çalışmanız da iyi bir fikir olmayabilir çünkü çok çabuk yorulduğu için itiraz edebilir.
- kendinize dikkat edin.
anksiyetesi olan biriyle çok fazla zaman geçirdiğinizde bu durum sizin zihinsel sağlığınızı da etkileyebilir. bunalmış veya stresli hissediyorsanız, kendinize zaman ayırın ve keyif alacağınız bir şeyler yapın. anksiyetesi olan kişi, sizde stres yaratabilir; dolayısıyla, bu sağlıksız etkileşimden çıkmak için her zaman bir geri adım atıp dinlenmekte fayda var.
bu arada, anksiyete sorunu olan biriyle yaşıyorsanız, yukarıdakilerden biraz daha fazlasına ihtiyacınız var. çünkü o zaman dinamikler, başa çıkma süreleri ve yoğunluğu değişiyor. yine de yukarıdaki önerilerin yanında sizin de değişmeniz gerekir. aksi halde olmadığınız biri gibi ve inanmadığınız şekilde davranıyor olmanız sizin de dengenizi tümden bozacaktır. hayatınızı ve hayatınızdaki insanın içinde bulunduğu durumu kabullenemiyorsanız öncelikle bu sorunu çözmenizi öneririm.