Çocukta zeka gelişiminin %70’lik kısmı 7 yaşına kadar tamamlanır ve öğrenme becerisi bu yaşta gelişir. Çocuğun grup içine katılması, sağlıklı ilişkiler kurması, kültürel değerlerine sahip çıkması, sosyalleşmesi gibi olgular bu yaşta gelişir. Okul öncesi dönem, çocuğun doğduğu günden temel eğitime başladığı güne kadar geçen yılları kapsayan ve çocukların daha sonraki yaşamlarında önemli rol oynayan; bedensel, psikomotor, sosyal-duygusal, zihin ve dil gelişimlerinin büyük ölçüde tamamlandığı, kişiliğin şekillendiği ve çocuğun devamlı olarak değiştiği bir süreçtir. Bu nedenle, çocuğun küçük yaşlarda sağlıklı bir ortamda gelişimini sürdürmesi önem kazanıyor.

Okul öncesi dönemdeki çocuk, çevresindeki her şeye karsı ilgili, aktif bir araştırmacıdır. Bunun için olayları uzaktan izlemek değil içinde olmak, duyularını kullanarak nesnelerle tanışmak ister. Nesneleri eller, koklar, bazen tadına bazen de kırıp içine bakabilir. Bütün bunlar onun çevresini tanıma isteğinin göstergeleridir.

Okul öncesi dönemde çocuk adeta meraklı bir bilim insanı gibidir. Ancak onun merakı oldukça çeşitli, adeta çevresinde cereyan eden her nesne ile olayı kapsayacak şekilde yaygındır.

Bu dönemde ona her şeyi yalnızca sözle anlatmak yerine, olayın oluşumuna aktif olarak katılmasını sağlamak daha eğitici bir tavırdır.

Çocukta yeni konular için merak uyandırmak, onun, soru sormasını desteklemek, ilgi duyabileceği yeni konular hakkında ön bilgiler vermek ve hayal gücünü desteklemek ile sağlanabilir.

Farklı kültür ortamlarından ve ailelerden gelen çocuklar ortak bir yetişme ortamına okul öncesi eğitim kurumlarında ulaşır. Çocuk kendine güven duygusunu bu kurumlarda kazanmaya başlar. Aile içi desteğin tek başına yetmediği, çocuğun kendi yaşıtlarıyla birlikte olabileceği, bedensel ve zihinsel gelişmelerini sağlıklı biçimde sürdürebilecekleri bir ortam olduğu için okul öncesi eğitim zorunlu ve gereklidir.

Çocuğum hazır mı?

Çocuğun okul öncesi eğitim kurumuna başlamasını belirleyen standart bir yaş olmamakla birlikte 3 yaşından önce yarı zamanlı oyun grupları, 3 yaşından itibaren de sizin gereksinimleriniz ve çocuğunuzun fiziksel, psikolojik özellikleri göz önüne alınarak okulda geçireceği zaman belirlenebilir. 2. yaşla birlikte başlayan anneden ayrılma süreci, tuvalet eğitimi, kendi gereksinimlerini karşılama ve bunları ifade edebilme becerisi sizin için bir referans teşkil edebilir. Çocuğunuzun evde geçirdiği sürenin verimsiz ve yetersiz olduğunu hissetmeniz ya da kendisinin oyun, arkadaş gibi isteklerini dile getirmesi de önemli bir etkendir. Çalışıyorsanız ve çocuğunuz evde bir bakıcıyla tüm gününü televizyon izleyerek geçiriyorsa doğru zaman hemen okula başlamasıdır.

Okul seçerken nelere dikkat etmeliyiz?

Evimizin yakınında veya servis kullanacaksa en fazla 15-20 dakikalık mesafede bir okul olmasına dikkat etmeliyiz. Evinden ve sizden ilk kez ayrılacak çocuğunuzun tanıdığı bildiği bir çevrede olması kendini güvende hissettirecektir. Sabah erken kalkıp uzun süre serviste geçirmek, küçük bir çocuk için hem yorucu hem de okul ile ilgili olumsuz duygular hissetmesine yol açabilir.

Okulu seçmeden önce ziyaret edin ve mümkünse bunu diğer çocuklar varken yapın ve bir süre gözlemde bulunun. Sezgilerinize ve içinizdeki sese güvenin. Öğretmenlerin çocuklara karşı davranışları, yaklaşımları, çocukların gösterdikleri tepkiler size okul ortamı hakkında bazı ipuçları verecektir.

Okulun fiziksel özellikleri, bahçe, güvenlik, temiz ve düzenli olması, oyuncak ve malzemelerin çeşitliliği ve çocukların istediğinde ulaşabileceği yerlerde olup olmadığı ilk dikkat etmeniz gerekenler.

Mutfağı ziyaret edin. Temiz mi ve hijyen kurallarına uygun mu bakın. Kullanılan temizlik malzemeleri ve bunların sağlık açısından yeterlilikleri hakkında bilgi alın. Yemek masaları, sandalyeleri ve diğer ekipmanlar çocukların yaş ve boylarına, özelliklerine uygun olmalıdır. Yemek listeleri ve nasıl düzenlendiği hakkında bilgi alın.

Okul müdürüyle yapacağınız görüşmede öğretmen–çocuk oranı hakkında bilgi alın. Araştırmalar, öğretmen-çocuk oranının ve grup büyüklüklerinin, çocuk gelişimine önemli etkisi olduğunu kanıtlamıştır. Uluslararası standartlara göre bu oranlar:

• 24–36 ay 1 öğretmen / 5- 7 çocuk
• 3 yaş 1 öğretmen / 7–10 çocuk
• 4–5 yaş 1 öğretmen / 8–10 çocuk
• 6 yaş 1 öğretmen / 10–12 çocuk biçimindedir.

Daha fazla sayılarda çocuk olması durumunda, bir yardımcı öğretmen ya da ikinci bir grup sorumlusu ile çalışılması uygundur. 0–2 yaş grubunda bulunan çocukların, diğer yaş grupları ile karma yapılmaması gerekir.

Sınıf öğretmenleriyle tanışın. Sınıf ortamında çocuklarla nasıl vakit geçiriyorlar, ne gibi etkinlikler yaptırıyorlar bir süre gözlemleyin. Uygulanan eğitim programı, oyun köşeleri, serbest zaman etkinliklerinde neler yapıyorlar bunlarla ilgili merak ettiğiniz her şeyi detaylı sorun.
Karar verdikten sonra, çocuğunuzla okulu ziyarete gidin; onun, çevreyi ve birlikte vakit geçireceği kişileri tanımasına fırsat verin. İlk günlerde çocuğunuzla yuvada zaman geçirmeye hazırlıklı olun. bir kaç saat okulda kalmanız gerekebilir ancak bir hafta içinde buna gerek kalmamalı. Uyum süreci çok sancılı geçiyor ve/veya çok uzuyorsa, bu durumun çocuğunuzun kişiliğinden mi, yoksa ortam, sistem ve kişilerden mi kaynaklandığını mutlaka araştırın.

3 yaşındayken kızım bir anaokuluna başladı. Babasıyla birlikte gittiği için çok mutluydu ancak üçüncü gün ben o okula gitmeyeceğim diye tutturdu ve okulun adını sümüklü böcek olarak değiştirdi. Biraz sorgulayınca kahvaltıda zorla haşlanmış yumurta yedirdiklerini öğrendik. Kendisi yumurta yemediğini ve istemediğini söylemiş ancak okulda onu zorlamışlar ve bir daha o okula gönderemedik. Şu an 15 yaşında ve hala, o sümüklüböcek okulunda bana zorla yumurta yedirmişlerdi diye söylenir. Okul öncesi dönemde yaşananlar çocuklar üzerinde olumlu, olumsuz bir çok izler bırakır o yüzden çocuğunuz için uygun okulu bulana kadar araştırın ve marka olması illa sizin çocuğunuza uygun olduğu anlamına gelmez bunu göz önüne alın.

Pedagog /Psikolojik Danışman Derya Çetin